Materiały konferencyjne

REFERAT PLENARNY

„Rolnictwo regeneratywne jako klucz do odbudowy zdrowia gleby i ochrony bioróżnorodności środowiska glebowego”

Paweł Kaczmarek

Prezes spółek Jagrol oraz Top Farms Wielkopolska

Jagrol Sp.zo.o., Pierzchno 14, 62-035 Kórnik

Top Farms Wielkopolska, Piotrowo Pierwsze 6, 64-020 Czempiń

Rolnictwo regeneratywne to zaawansowane podejście do zarządzania glebą, które koncentruje się na przywracaniu zrównoważenia oraz wzmacnianiu bioróżnorodności, stanowiąc odpowiedź na degradację środowiska spowodowaną intensywnymi praktykami rolniczymi. W przeciwieństwie do konwencjonalnych metod uprawy, które często prowadzą do wyjałowienia gleby, rolnictwo regeneratywne stawia na zintegrowane działania mające na celu odbudowę funkcji ekosystemów glebowych.

Wapń (Ca) – Regulacja pH jako fundament zdrowia gleby Wapń odgrywa kluczową rolę w regulacji odczynu pH gleby, co jest niezbędne dla optymalizacji jej właściwości. W glebie, wapń nie tylko wpływa na strukturalną stabilność, ale również na przyswajalność składników odżywczych przez rośliny oraz aktywność mikroorganizmów glebowych. Badania wykazały, poziom pH, ma wpływ na aktywność mikrobiologicznej, co z kolei wpływa na poprawę struktury gleby i jej zdolności retencyjne. W gospodarstwach wielkopolskich, zaawansowane metody rolnictwa precyzyjnego umożliwiają dostosowanie wapnowania do specyficznych potrzeb mikro środowisk glebowych, co zwiększa efektywność tego procesu.

Węgiel (C) – Kluczowy element cyklu biogeochemicznego. Materia organiczna, będąca głównym magazynem węgla w glebie, jest fundamentalnym elementem obiegu materii i przepływu energii, odpowiedzialnym za utrzymanie żyzności gleby oraz sekwestrację węgla. Węgiel w postaci materii organicznej wspiera rozwój mikrobiologicznej aktywności, co jest kluczowe dla mineralizacji składników odżywczych i utrzymania stabilnej struktury gleby. Rolnictwo regeneratywne, stosowane przez gospodarstwa Top Farms, kładzie nacisk na zwiększenie zawartości węgla organicznego w glebie poprzez aplikację nawozów organicznych, takich jak obornik czy gnojowica, utrzymywanie okrywy roślinnej, optymalizację chemizmu gleby czy zrównoważoną uprawę. Te praktyki prowadzą do zwiększenia zawartości próchnicy, która jest kluczowym komponentem wpływającym na retencję wody oraz stabilność strukturalną gleby, a także na jej zdolność do długoterminowej sekwestracji węgla.

Poplony (Cover crops) – Integracja bioróżnorodności i poprawa struktury gleby Poplony, czyli rośliny okrywowe, odgrywają kluczową rolę w regeneracji gleby poprzez wzbogacenie jej w materię organiczną i poprawę struktury fizycznej. W literaturze wykazano, że poplony zwiększają aktywność mikrobiologiczną gleby, poprawiając jej właściwości fizyczne, takie jak porowatość i przepuszczalność, co prowadzi do zwiększenia efektywności infiltracji wody oraz zmniejszenia erozji. Mieszanki roślin poplonowych, stosowane w Top Farms, są dobierane w taki sposób, aby maksymalizować ich zdolności do wiązania azotu oraz poprawy struktury gleby, co w efekcie przyczynia się do zwiększenia plonów i redukcji negatywnych skutków zmieniających się warunków klimatycznych, takich jak susza.

Uprawa (Cultivation) – Minimalizacja zakłóceń w glebie Uprawa konserwująca, będąca integralną częścią rolnictwa regeneratywnego, skupia się na minimalizacji zakłóceń struktury gleby poprzez ograniczenie intensywnych zabiegów agrotechnicznych. Badania potwierdzają, że zmniejszenie liczby zabiegów uprawowych sprzyja zachowaniu stabilności agregatów glebowych, zmniejszeniu zakłóceń rozwoju mikrobów i zmniejszonego utleniania materii organicznej, co poprawia zdolności retencyjne gleby. W gospodarstwach Top Farms, techniki takie jak uprawa pasowa pozwalają na spulchnianie gleby jedynie w strefie siewu, co minimalizuje negatywny wpływ na strukturę gleby, redukuje straty wody oraz sprzyja procesom humifikacji, prowadząc do tworzenia stabilnych form próchnicy.

Kultura (Culture) – Zrównoważone zarządzanie krajobrazem i ekosystemem Ostatni element schematu 5C odnosi się do zrównoważonego zarządzania krajobrazem oraz ochrony lokalnych ekosystemów. W ramach tej strategii, Jagrol promuje działania mające na celu integrację ochrony przyrody z produkcją rolną, co obejmuje m.in. redukcję zużycia środków ochrony roślin, rozszerzone płodozmiany, zrównoważone zarządzanie wodą, nasadzenia drzew oraz aktywny udział w lokalnych inicjatywach środowiskowych. Kultura ta opiera się na zasadzie minimalizowania negatywnego wpływu rolnictwa na środowisko poprzez zastosowanie biologicznych metod ochrony roślin oraz wsparcie dla różnorodności biologicznej na poziomie lokalnym.

Podsumowując, rolnictwo regeneratywne, poprzez swoje naukowo uzasadnione praktyki, stanowi skuteczną strategię odbudowy zdrowia gleby, wspierania bioróżnorodności oraz długoterminowego utrzymania produktywności rolniczej. Przykład wielkopolskich gospodarstw pokazuje, że wdrożenie tych praktyk może przynieść korzyści zarówno dla rolników, jak i dla środowiska naturalnego, przyczyniając się do zrównoważonego rozwoju.

Literatura:

Stika, J. (2021). A Soil Owner’s Manual: How to Restore and Maintain Soil Health.

Jagrol, P. (2023). Produkcja biologizacyjna w spółce Jagrol.

Lal, R. (2004). Soil Carbon Sequestration Impacts on Global Climate Change and Food Security. Science.

Zak, D. R., et al. (2003). Soil Microbial Communities and Ecosystem Processes: Looking Forward. Nature Reviews Microbiology.

Zimmer G. (2024) The Biological Farmer: A Complete Guide to the Sustainable & Profitable Biological System of Farming